(Phunutoday)- Nên dạy con theo cách của bà mẹ phương Tây hay phương Đông là sự lựa chọn không đơn giản đối với các bà mẹ.
 |
| Mẹ hổ và 2 người con thành đạt |
1. Sự bất ổn trong tâm lí của bà mẹ và thành công của những đứa con Battle Hymn of the Tiger mother ( khúc chiến ca của bà mẹ hổ)- hồi kí của Amy Chua ( người Mỹ, gốc Hoa, hiện là giáo sư trường Luật Yale- Mỹ ) thực sự là một cuốn sách có giá trị khi: Nó dấy lên mối quan tâm đặc biệt tới vấn đề muôn thủa là nuôi dạy con. Trong tác phẩm của mình, Amy Chua đã chia sẻ cách giáo dục con cái. Với phương pháp “hà khắc “, bà đã biến hai cô con gái của mình thành những thần đồng. ( cô chị là thần đồng piano, cô em là một nghệ sĩ violin tài năng ).
Phần đa các ý kiến xoay quanh câu hỏi : Nên cho trẻ tự do, vui chơi nhiều hơn hay cần ép trẻ học? Nó trùng với câu hỏi mà David Pikus- một giáo sư người Mỹ- đưa ra khi bàn về “ phương pháp dạy con của bà mẹ hổ “.
Mẹ Hổ đã nuôi dạy được những đứa con khá thành công trong sự nghiệp của mình. Tuy nhiên, chúng ta hẳn nhận ra có vấn đề bất ổn trong tâm lí của bà mẹ và sự thành công của hai người con. Đầu tiên, đó là sự bất ổn của bà mẹ, nó nằm ở chỗ: Ammy Chua đã lo lắng thái quá về địa vị của người nhập cư mà nhầm lẫn giữa khái niệm về sự thành công với địa vị, tên tuổi của mình được biết đến trong xã hội. Di cư từ Đài Loan sang Mỹ, Ammy Chua cũng như gia đình đã phải đối mặt với khó khăn và bắt buộc phải thành công bằng mọi giá. Do đó, những người con của bà, thế hệ được sinh ra trên đát Mỹ không có lí do gì để không thành công. Lo lắng thế hệ thứ 3 sống trong nhung lụa sẽ trở nên hư hỏng. Vì thế, Sophia và Louisa (2 cô con gái của bà) đã lớn lên trong sự đạy dỗ nghiêm khắc hiếm thấy, buộc phải răm rắp tuân theo bản nội quy do mẹ đặt gồm 10 điều. Thành tích học tập là ưu tiên số 1. Ammy Chua gần như cách li hoàn toàn con cái mình khỏi các hoạt động chung vì lo chúng bị ảnh hưởng bởi “màu sắc Mĩ “.
Ưu điểm mà chúng ta nhận được từ phương thức giáo dục này là một bảng diểm với những điểm A hoàn hảo. Vấn đề bất ổn của những đứa con sinh ra từ đây. Họ- 2 con gái của bà- buộc phải có điểm số tuyệt đối trong các môn học( ngoại trừ môn thể dục và sân khấu). Yêu cầu này vì thế là biểu hiện của sự lo sợ cho vị trí của mình trong xã hội chứ không hẳn vì tương lai tốt đẹp của những đứa con.
Theo như sự phân tích của giáo sư Chua thì:“...Nếu một đứa trẻ về nhà với điểm B, một số bậc cha mẹ phương Tây cũng sẽ khen ngợi chúng. Những bậc cha mẹ phương Tây khác có thể bày tỏ sự không hài lòng, nhưng họ sẽ cẩn thận không để đứa trẻ cảm thấy bất an, cũng như sẽ không gọi chúng là “ngu ngốc”, “vô dụng. Còn nếu một đứa trẻ Trung Quốc đạt điểm B - điều không bao giờ xảy ra - đầu tiên sẽ có một vụ bùng nổ la ó, vò đầu bứt tai. Bà mẹ Trung Quốc bị đánh gục đó sẽ cùng con làm lại bài tập hàng chục, hàng trăm lần đến khi đứa trẻ lên được điểm A…” Mẹ Hổ sẽ không ngần ngại mắng con mình là” đồ rác rưởi”. Vấn đề bất ổn của những đứa con bắt đầu từ đây.
Những đứa trẻ lớn lên trong cấm đoán, tổn thương về mặt tinh thần, không được tự do phát triển năng khiếu sáng tạo của mình. Đứa trẻ đó, có thể sẽ được nhào nặn thành người giỏi theo ý đồ của cha mẹ. Nó không đưa đến kết quả chúng sẽ trở thành người tài theo đúng nghĩa.
2.Thế nào là một đứa trẻ thành công?
Tổng hợp các ý kiến đánh giá cho thấy, một đứa trẻ được coi là thành công khi nó biết sống độc lập, không sợ hãi, có sự kiêu hãnh về chính mình. Với tiêu chí này, bà mẹ Hổ chưa phải là một bà mẹ thành công. Những con người lớn lên và bắt đầu cuộc sống của mình với ước mơ vay mượn của người khác liệu có thực sự hạnh phúc?. Nói như thế không có nghĩa là phủ định tính định hướng, rèn giũa tích cực từ yếu tố gia đình tới sự phát triển hay thành công của một con người. Nhưng để có thành công, những đứa trẻ phải đánh đổi tuổi thơ và niềm mơ ước của mình, liệu có đáng không ?
Dạy con chân lí: chỉ có làm việc chăm chỉ mới đạt được thành công là một ưu điểm. Tuy nhiên, để có thành công như mẹ đặt ra, hai con gái của Ammy Chua đã phải đè nén hết thảy mọi ước mong cá nhân của mình. Họ - những đứa trẻ bị dánh cắp tuổi thơ đã trở thành con người thành công hay chỉ là những cỗ máy được lập trình hoàn hảo ?
Trái với bà mẹ Hổ, người phương Tây tôn trọng cá tính của con, khuyến khích chúng theo đuổi nguyện vọng của mình, ủng hộ sự lựa chọn và tạo điều kiện cho con thực hiện nguyện vọng ấy. Điều đó giải thích vì sao họ không la ó, không cảm thấy bị thất bại khi con chỉ đạt điểm B. Ngược lại người Hoa tin rằng cách tốt nhất để bảo vệ con là chuẩn bị cho con có một tương lai tốt, làm cho chúng hiểu rằng chúng có thể làm được một việc nào đấy, giúp con có được kỹ năng, thói quen làm việc và có tự tin – đó là những thứ không ai có thể lấy mất khỏi chúng. Thực tế đã chứng minh điều ngược lại. Một đứa trẻ thụ động, vốn chỉ biết răm rắp vâng lời, khi chỉ có một mình, chúng làm sao biết giúp mình ra khỏi những khó khăn từ cuộc sống mang lại, cá nhân chúng vẫn cảm thấy lờ mờ sự thiếu hụt trong tâm thức mình từ khoảng trống tuổi thơ bị lấy cắp.Khi đó, vị trí mà chúng có chẳng có nghĩa lí gì.
3. Bạn lựa chọn cách kiến tạo tâm hồn hay sản xuất những cỗ máy biết vâng lời?
Áp dụng vào xã hội Việt Nam: một bà mẹ đâu chỉ có mỗi một việc là đi kè kè bên con. Họ cũng phải làm việc để có tiền trang trải cuộc sống. Họ đâu phải là dị nhân có ba đầu sáu tay hay thuật phân thân, biến hóa để vừa lo chuyện kếm tiền, vừa lo chuyện quản lí con theo hình thức nghiêm ngặt như trên. Và như thế, bạn liệu có nên mắng con mình là: ‘đồ rác rưởi” như cách mà Amy Chua mắng con gái ? Bạn cũng không thể chọn cách coi việc học là ‘”trò vui thú” hay cho phép con mình qua đêm tùy tiện ở bên ngoài.
Nên dạy con theo cách của bà mẹ phương Tây hay phương Đông là sự lựa chọn không đơn giản đối với các bà mẹ. Là một người mẹ phương Đông ( khái niệm được hiểu một cách tương đối ) nhưng có thể không phải ngay lập tức bạn sẽ lựa chọn cách dạy con của bà mẹ Hổ.
Phân tích một cách khách quan thì: Khen ngợi ngay cả khi con nhận điểm kém hay bùng nổ, la ó hay vò đầu bứt tai đều không phải là cách hành xử nên làm với con trẻ.. A dua, cổ vũ mà không để cho con nhận ra mặt yếu kém của mình để cố gắng vươn lên là có lỗi với trẻ. Thêm nữa, đổ lỗi cho nhà trường là thiếu trách nhiệm. Nhưng la ó, giận dữ dễ khiến trẻ bị áp lực, thái quá hơn sẽ đẩy con trẻ tới mức hoảng loạn, tổn thương về tinh thần. Như vậy là có tội với trẻ.
Phàm là cha mẹ, ai cũng mong muốn con cái mình trưởng thành. Vì thế, có nhiều ý kiến thiên về cách dạy con của bà mẹ phương Đông. Một người mẹ khi cùng trao đổi về phương pháp giáo dục này, chị chọn ngay giải pháp áp dụng cách dạy con theo kiểu của bà mẹ Trung Quốc. Vì theo như lời chị là chị đang cảm thấy “bất lực “ với đứa con đầu, khi nó ham mê nhạc Hàn đến mức sao nhãng học tập. Xin được nói rõ rằng đứa con đầu của chị hiện đang học năm cuối cấp II. Một đứa trẻ học cấp II, liệu có chấp nhận, thích ứng với cách giáo dục với một bảng những điều lệ không hoặc cần phải làm? Kết quả ra sao? Phản ứng với thái độ coi nhạc Hàn là sến, là bi lụy, độc hại của mẹ, đứa con gái ngoan chưa bao giờ biết nói dối đã nói dối, về Hà Nội, off kỉ niệm 1 năm, ban nhạc đó đến Viẹt Nam. Chi tá hỏa lên trước hành động này Đièu chị lo lắng nhất là nhỡ không may, con mình bị lừa gạt, dụ dỗ bởi kẻ xấu thì sao?
Lo lắng, bực bội,chị đã dùng đến biện pháp mạnh như thu điện thoại, không cho con vào máy vi tính, không cho xem vô tuyến. Kết quả mà chị thu về chỉ là thái độ thiếu hợp tác trong việc học cũng như cung cách cư xử với mẹ của con gái. Cũng may, đó lại là người mẹ “không lạc hậu”. Lắng nghe để gắng gần hơn với giới trẻ, chị hiểu rằng nhu cầu tìm hiểu về tình yêu là hết sức tự nhiên. Sở dĩ, giới trẻ cũng như con chị chúng tìm đến nhạc Hàn vì nhạc Hàn ca ngợi tình yêu, nó ứng hợp với nhận thức của chúng.
Trong khi đó, chúng tiếp xúc với vô vàn những biểu hiện quái gở của tình yêu xung quanh mình. Có quá nhiều thông tin chúng nhận được từ báo, đài, tivi, in ternet toàn nói về tình giục, giết người hay cưỡng hiếp. Như vậy, nhạc Hàn với chúng là lành mạnh hơn. Chị hiểu rằng con mình đang có một mảng trống tâm hồn bị bỏ hoang. Ngoài việc học, nó cũng có nhu cầu giải trí, có niềm đam mê riêng, cần được tôn trọng. Người mẹ duy lý trong chị hiểu rằng: mình cần thừa nhận niềm vui đó của con. Chị hiểu rằng nếu chị xa cách, phủ nhận mong muốn của con, chị sẽ tự nhào nặn con mình thành “ phần tử” chống đối. “ Yêu cho roi, cho vọt” cũng cần được ứng dụng một cách linh hoạt.
Như thế, rước khi tìm cách giáo dục con cái, hướng chúng đi theo con đường đúng đắn, không sa trượt vào sự lệch lạc, bạn hãy tự đặt câu hỏi: mình đã thực sự yêu và hiểu chúng hay chưa? Giới trẻ chỉ nghe theo khi chúng ta đối thoại với chúng bằng trái tim chân thành, hiểu biết, tràn đầy niềm tin yêu.
Thực tế cho thấy ý thức và ý chí vươn lên của một trẻ có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển trí tuệ cũng như hình thành nhân cách. Xã hội hiện đại vốn có quá nhiều áp lực đè lên cả người lớn cũng như con trẻ. Thay vì băn khoăn lựa chọn cách giáo dục phương Tây hay phương Đông để áp dụng và áp dặt vào con mình chi bằng các bà mẹ ngay từ trong nôi không hướng dẫn con mình có ước mơ, biết sẻ chia và cố gắng vươn lên. Ở những đứa trẻ có hoài bão đẹp, có ước mơ, giàu nghị lực và nhân hậu, tầm với để đạt ngưỡng của một người xuất sắc hẳn là không quá xa vời. ?
Cần phải khẳng định rằng: một đứa trẻ thành công là một đứa trẻ tự lập và có niềm kiêu hãnh về bản thân !. Vì thế, chọn cách dạy con theo Đông hay Tây là tùy ở cách tiếp thu, cải biến khôn ngoan của mỗi bà mẹ.
