(Phunutoday)-Sau khi nước biển rút xuống cách đây 6000 năm, các khu vực dân cư duyên hải làm nghề gốm đã xuất hiện trên một dải suốt từ Đài Loan cho đến miền Trung Việt Nam.
 |
| Con tàu Noe |
Tôi đã bàn đến bình tuyến khảo cổ “giả” ở Vịnh Ả Rập thể hiện qua lớp bùn tại Ur cũng như tranh cãi xung quanh nó. Các nhà khảo cổ học khắp vùng Viễn Đông hiện đang bắt đầu xem xét một tác động tương tự như thế đối với các thềm lục địa mở rộng của họ. Hải đảo Đông Nam Á là nơi tập trung nhiều nhất những huyền thoại về đại hồng thủy trên thế giới. Đây là khu vực có ít đồng bằng châu thổ lớn à không nổi tiếng về các truyền thuyết hồng thủy nhưng đây là nơi mất đi hơn một nửa diện tích sau kỷ Băng Hà. Tương tự như trong trường hợp vùng vịnh, nước biển dâng cao đã xóa đi bằng chứng về những nền văn hóa Đá Mới duyên hải cổ xưa hơn và cung cấp cho các nhà khảo cổ học một bình tuyến giả. Những lỗ hổng đó đã dẫn đến những quan điểm rất khác biệt nhau về thời tiền sử ở Đông Nam Á. Bờ biển bằng phẳng ở Trung Quốc cũng bị mất mát rất nhiều và chính đây người ta đã tìm thấy những bằng chứng tốt nhất về những tác động của cơn đại hồng thủy.
 |
| Đĩa có lỗ, di vật văn hóa Hòa Bình (Việt Nam) |
Hiện nay, các nhà địa chất cho rằng cơn đại hồng thủy cuối cùng đã đổ vào bờ biển Trung Quốc vào thiên niên kỷ thứ tám trước thời đại chúng ta. Một trong những nhà khảo cổ học đầu tiên thừa nhận tác động của cơn đại hồng thủy này đối với sự xuất hiện và niên đại của nhiều di chỉ Đá Mới ở vùng duyên hải Viễn đông là Wiliam Meacham đã nghiên cứu tại Hồng Kông từ năm 1970, và cùng với nhiều đồng nghiệp đến từ đại lục, ông đã mở cánh cửa ra nhiều di chỉ Đồ Đá Mới trên bờ biển Nam Trung Hoa. Trong những lý giải về thời tiền sử của khu vực này, Meacham đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của một dải đất ven biển đã bị chìm đắm, có tên là “vùng đất Nam Hải”, từng có lúc trải dài trên 160 cây số vươn đến biển Nam Trung Hoa. Ông lập luận rằng những cư dân ven biển sơ kỳ Đồ Đá Mới có thể đã có các vụ thu hoạch biển bội thu nhờ những đồng bằng phù sa thủy triều và những đầm nước trước thời hồng thủy. Ông tin rằng những người dân ven biển này xuất phát từ nhiều nguồn gốc khác nhau nhưng họ không có mối liên hệ trực tiếp về văn hóa và ngôn ngữ với các nền văn hóa Đồ Đá Mới trên sông Dương tử ở mạn bắc (xem hình 13, bản đồ trên cùng).
Trong nửa đầu thời kỳ hậu Băng Hà (10.000-5.000 năm trước), mực nước biển dọc bờ biển Nam Trung Hoa và Việt Nam cũng trải qua những thời kỳ dâng cao, ổn định và rút xuống rất giống như ở vịnh Ả Rập. Đợt dâng cao và rút xuống cuối cùng có thể đã xóa sạch nhiều vết tích thời sơ kỳ Đồ Đá Mới trên bờ biển Trung Hoa. Năm 1985. Meacham đã viết như sau: “ Lỗ hổng quan trọng nhất hiện nay trong hồ sơ về thời kỳ Đồ Đá Mới là sự thiếu vắng hoàn toàn những di chỉ ngoài trời ở vùng đồng bằng có niên đại từ năm 10.000 đến năm 5.000 trước Công nguyên. Trong thời kỳ dâng cao cuối cùng cách đây khoảng 7.000 năm, mực nước biển đã vượt mức hiện tại, với điểm cao nhất là cao trên 5 mét so với mực nước biển hiện nay. Sau đó, nước biển dần rút xuống. Mặc dù rõ rang là nước biển đã có thời kỳ dâng lên rất cao nhưng các nhà nghiên cứu vẫn chưa thống nhất được về niên đại và độ cao của mực nước biển cao nhất; một số nhà địa chất còn tin rằng. các điểm cao nhất dao động rất lớn trước khi mực nước biển rút xuống. Sau khi nước biển rút xuống cách đây 6000 năm, các khu vực dân cư duyên hải làm nghề gốm đã xuất hiện trên một dải suốt từ Đài Loan cho đến miền Trung Việt Nam.
Charles Higham, nhà khảo cổ người New Zealand chủ yếu hoạt động tại Thái Lan, cho rằng những khu vực sinh sống này chính là nơi tái định cư củ những người dân miền biển vẫn sống ở đây từ trước, nhưng họ đã bị lũ đánh giạt. Các nền văn hóa duyên hải theo giả thuyết có thể đã liên tục được gây dựng lại trong và sau cơn lũ. Lập luận của Higham dựa trên thực tế là không có bằng chứng về những người di cư từ nơi khác đến và có một số điểm tương đồng văn hóa với nền văn hóa Hòa Bình đã có từ trước thời kỳ Đồ Đá Mới nằm sâu trong đất liền của Việt Nam. Tuy nhiên, gần đây, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy những bằng chứng hấp dẫn và trực tiếp hơn về tác động của trận lũ này đối với vùng dân cư ven biển và rọi một ánh sang khác về sự định cư của con người dọc bờ biển Nam Trung Hoa. Thật kỳ lạ là câu chuyện mà những phát hiện đó mang lại rất giống với truyền thuyết về lớp bùn của Leonard Woolley đã được mô tả ở trên. Khoảng 90 vùng định cư thời kỳ Đồ Đá Mới trên các cồn cát ven biển có niên đại hơn 7000 năm đã được tìm thấy trên Đảo Hải Nam và các khu vực cửa song Châu Giang gần Hồng Kông.
Nhiều bình gốm và các di vật khác ở những vùng định cư này có đặc điểm giống nhau. Chính điều này đã khiến cho nhiều học giả nỗ lực xây dựng một chuỗi phát triển văn hóa thống nhất thời tiền sử trên bờ biển Nam Trung Hoa. Một số người cho rằng họ đã phân biệt được bốn giai đoạn hay bốn lớp phát triển. Li Guo thuộc trường đại học Zhonghan thì đưa ra một quan điểm đơn giản hơn; Ông thừa nhận hai giai đoạn văn hóa chính tại nhiều di chỉ Đồ Đá Mới. Giai đoạn đầu tiên trùng hợp với thời kỳ ngay sau khi nước biển dâng cao nhanh chóng vượt mức nước biển hiện tại; giai đoạn này kéo dài từ 7000 năm đến 5700 năm trước. Giai đoạn thứ hai bắt đầu sau khi nước biển rút xuống và kéo dài từ cách đây 4800-3550 năm. Hai giai đoạn này được phân cách bởi một lớp bùn dày tới 150 cm. Li Guo mô tả lớp bùn này như sau:
Tại nhiều di chỉ quan trọng, nằm giữa hai giai đoạn này là một lớp cằn cỗi có thể là hậu quả của những thay đổi trong mực nước biển. Lớp cằn cỗi này cho thấy một sự đứt đoạn về văn hóa, đặc biệt khi chúng ta tính đến nền văn hóa vật chất của hai giai đoạn…Trong giai đoạn đầu, đồ gốm tô màu rất phổ biến…còn giai đoạn thứ hai chủ yếu chứa đựng đồ gốm hình học mịn.
 |
| Hình 13 |
Các di vật và đồ gốm tô mầu và khắc vạch được tìm thấy ở những nơi khác dọc bờ biển Nam Trung Hoa và được coi là thuộc vào thời trung kỳ Đồ Đá Mới. Đồ gốm trơn và hình học thuộc giai đoạn thứ hai theo quan điểm của Li Guo cũng xuất hiện tại những vùng khác nhau phía Nam Trung Quốc cà thuộc vào thời hậu kỳ Đồ Đá Mới. Li Guo chỉ ra rằng những gián đoạn trên diện rộng về nền văn hóa và niên đại tại những cồn cát đối với tính liên tục thực sự của các nền văn hóa ven biển có thể là có vẻ bề ngoài hơn là thực tế. Mặc dù những vùng này đã bị bỏ hoang trong hơn 700 năm nhưng những di chỉ khảo cổ khác ở khu vực sông Châu Giang cho thấy sự phát triển của văn hóa và quá trình cư trú liên tục và có niên đại đầy đủ của con người trong cùng thời kỳ đó. Sự tương phản giữa những khu định cư bị ngập và những vùng không bị ngập cũng giống với sự tương phản giữa người Ubaid sống qua hơn 1000 năm tại Eridu trong cơn hồng thủy đã nhấn chìm một phần khu vực Ur trong cùng thời kỳ.
Cũng như vịnh Ả Rập, các lớp địa tầng trung kỳ Đồ Đá Mới cách đây hoảng 7000 – 5750 năm được phát hiện trên bờ biển Nam Trung Hoa chính là bằng chứng khảo cổ về mực nước biển dâng cao vượt quá mức hiện tại. Các khu vực duyên hải thuộc sơ kỳ Đồ Đá Mới cách đây hàng ngàn năm trong quá khứ có lẽ đã nằm sâu dưới biển Nam Trung Hoa. Rất nhiêu di vật được tìm thấy trên bờ biển Nam Trung Hoa tại các địa tầng trung kỳ Đồ Đá Mới nằm dưới lớp bùn mang dáng dấp tương tự như những di vật được tìm thấy dưới lớp bùn của Woolley tại Ur. Trong số đó có đĩa đất sét có lỗ xuyên, chì lưới, dọi xe chỉ bằng đất sét, bát tô màu, hạt chuỗi sò và những viên đá bán quý được lấy từ những nơi khác, bôn đá mài tứ giác và cuốc đá.
Mặc dù đã trải qua những thời kỳ sinh sống lâu dài nhưng những khu định cư trên cồn cát của sông Châu Giang dường như chỉ là những ngư dân cư trú tạm thời và thường liên kết với những khu định cư thường trú hơn được đặc trưng bởi những lớp sò nằm sâu trong đất liền. Kiểu cư trú “tạm thời dài hạn” này giống như những cụm nhà sàn của ngư dân và những túp lều nhỏ được tìm thấy trên những miền đất phẳng ven biển dọc suốt khu vực đảo Đông Nam Á nói tiếng Nam Đảo và Thái Bình Dương (xem minh họa 2).
